Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Một câu chuyện ngụ ngôn, thành ngữ nổi tiếng của Việt Nam có nguồn gốc từ điển tích Trung Quốc: "Kén ngựa" là một điển tích, kể về việc Cửu Phương Cao được Tần Mục Công sai đi tìm ngựa quý. Ông tìm được một con ngựa tốt nhưng lại mô tả sai màu sắc và giới tính của nó, nhấn mạnh vào việc xem trọng bản chất bên trong hơn hình thức bên ngoài.
   • Bài học, hàm ý rút ra từ câu chuyện trên: Từ này thường được dùng để chỉ bài học về việc đánh giá con người hay sự vật phải nhìn vào thực chất, tài năng bên trong chứ không nên chỉ dựa vào vẻ bề ngoài.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Câu chuyện "kén ngựa" dạy ta bài học sâu sắc về cách nhìn người. (Câu chuyện "kén ngựa" dạy chúng ta một bài học sâu sắc về cách đánh giá con người.)
  • Ông ấy giống như nhân vật trong truyện kén ngựa, luôn tìm kiếm nhân tài thực sự. (Ông ấy giống như nhân vật trong câu chuyện kén ngựa, luôn tìm kiếm nhân tài thực sự.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một phép ẩn dụ: "Kén ngựa" thường được dùng để ví von, so sánh với việc tuyển chọn nhân tài hoặc đánh giá giá trị thực.
  • Công ty cần một giám đốc có tầm nhìn, việc tuyển dụng lần này phải thật kỹ lưỡng, phải "kén ngựa" cho ra ngựa. (Công ty cần một giám đốc có tầm nhìn, việc tuyển dụng lần này phải thật kỹ lưỡng, phải chọn lựa kỹ càng để tìm được người tài thực sự.)

Biến thể và từ gần giống

• Điển tích "Cửu Phương Cao tướng mã": Đây là tên gọi đầy đủ hơn của câu chuyện gốc.
• Thành ngữ "Xem tướng ngựa": Có ý nghĩa tương tự, chỉ việc đánh giá, phán đoán.
• "Kén chọn" (động từ): Hành động lựa chọn một cách kỹ lưỡng, cẩn thận.

Từ đồng nghĩa

• Chọn mặt gửi vàng: (Thành ngữ) Chỉ việc lựa chọn rất cẩn thận người hoặc vật để giao phó việc quan trọng.
• Mua trâu xem sừng, cưới vợ xem dòng: (Tục ngữ) Nhấn mạnh việc xem xét nguồn gốc, bản chất trước khi quyết định.

Thành ngữ liên quan

• "Kén ngựa" như một thành ngữ hàm ẩn: Khi dùng cụm từ này, người ta thường ngầm hiểu bài học "trọng thực chất hơn hình thức" hoặc "người tài thường không phô trương".
  • Đừng vội chê bai vẻ ngoài của anh ấy, hãy nhớ đến chuyện "kén ngựa" đi. (Đừng vội chê bai vẻ ngoài của anh ấy, hãy nhớ đến bài học trong câu chuyện "kén ngựa".)

1. Tần Mục Công sai Cửu Phương Cao đi kén mua ngựa hay. Cao về bảo đã kén được một con ngựa cái vàng, kúc dắt ngựa về thì lại là ngựa đực sắc đen, nhưng quả là ngựa tốt. Bá Nhạc bảo là Cao chỉ chú ý đến cái tài bên trong của nó mà không để ý bề ngoài